ضامن شدن برای وام فقط یک امضا یا ارائه فیش حقوقی نیست. ضامن در برابر بانک یک تعهد مالی واقعی می‌پذیرد و اگر وام‌گیرنده اقساط خود را پرداخت نکند، ممکن است بانک برای وصول بدهی به ضامن مراجعه کند.
این اتفاق می‌تواند از مطالبه اقساط عقب‌افتاده شروع شود و در صورت ادامه بدهی، بسته به قرارداد، به کسر از حقوق، اقدام روی حساب‌ها، توقیف برخی اموال یا صدور اجراییه منجر شود.
طبق ماده 684 قانون مدنی، ضمان یعنی شخصی مالی را که بر عهده دیگری است، بر عهده بگیرد. بنابراین اگر شرایط ضمانت محقق شود، ضامن نمی‌تواند صرفاً با این استدلال که «وام متعلق به من نبوده» از مسئولیت خود کنار برود.
از پشتوانه به راحتی می توانید وام با طلا دریافت کنید.
اگر وام‌گیرنده قسط ندهد چه می‌شود؟
روند دقیق در همه بانک‌ها یکسان نیست، اما معمولاً چنین مسیری ممکن است اتفاق بیفتد:
| مرحله | اقدام احتمالی |
|---|---|
| عقب افتادن قسط | پیگیری و اخطار به وام‌گیرنده |
| ادامه تأخیر | ثبت بدهی معوق و افزایش پیگیری |
| عدم پرداخت | مراجعه بانک به ضامن |
| ادامه بدهی | مطالبه بدهی طبق قرارداد |
| اقدام اجرایی | امکان کسر از حقوق یا توقیف اموال قابل توقیف |
| پرداخت توسط ضامن | ایجاد حق رجوع ضامن به وام‌گیرنده |
قرارداد تسهیلات تعیین می‌کند بانک در چه شرایطی و تا چه میزان می‌تواند از ضامن مطالبه کند.
آیا بانک می‌تواند مستقیماً سراغ ضامن برود؟
در بسیاری از قراردادهای بانکی، بانک برای وصول بدهی می‌تواند براساس تعهدات قراردادی به ضامن مراجعه کند.
بنابراین این تصور که بانک حتماً باید ابتدا تمام اموال وام‌گیرنده را توقیف کند و فقط بعد از آن سراغ ضامن برود، همیشه درست نیست.
قراردادهای بانکی در شرایط مقرر قانون عملیات بانکی بدون ربا قابلیت اجرایی دارند و بانک می‌تواند برای وصول مطالبات خود از مسیرهای قانونی استفاده کند.
مهم‌ترین نکته برای ضامن این است که قبل از امضا، بخش‌های مربوط به تضامن، میزان مسئولیت و نحوه مراجعه بانک را دقیق مطالعه کند.
بعد از چند قسط عقب‌افتاده بانک سراغ ضامن می‌رود؟
عدد مشخص و ثابتی وجود ندارد.
اینکه بانک بعد از یک، دو یا چند قسط معوق به ضامن مراجعه کند، به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله:
- نوع وام
- مبلغ بدهی
- شرایط قرارداد
- نوع ضمانت
- تعداد اقساط معوق
- رویه بانک
بنابراین نمی‌توان گفت بانک مثلاً موظف است حتماً سه ماه صبر کند.
آیا بانک می‌تواند از حساب ضامن برداشت کند؟
این موضوع به قرارداد و مسیر قانونی وصول بدهی بستگی دارد.
در بعضی قراردادها ممکن است ضامن اختیارات مشخصی برای برداشت یا تهاتر به بانک داده باشد. در برخی موارد نیز بانک ممکن است از طریق اجرای ثبت یا حکم قضایی برای توقیف موجودی حساب اقدام کند.
پس امکان اقدام روی حساب ضامن وجود دارد، اما شرایط آن باید براساس قرارداد و وضعیت پرونده مشخص شود.
آیا از حقوق ضامن کم می‌شود؟
بله، در شرایط قانونی این امکان وجود دارد؛ به‌خصوص اگر ضامن هنگام دریافت وام گواهی کسر از حقوق ارائه کرده باشد یا حقوق او در جریان اجرای قانونی توقیف شود.
با این حال تمام حقوق فرد قابل توقیف نیست.
طبق ماده 96 قانون اجرای احکام مدنی:
- اگر فرد دارای همسر یا فرزند باشد، تا یک‌چهارم حقوق قابل توقیف است.
- اگر فاقد همسر و فرزند باشد، تا یک‌سوم حقوق قابل توقیف است.
البته باید میان گواهی کسر از حقوق، اختیار قراردادی بانک و توقیف حقوق در اجرای حکم تفاوت قائل شد.
آیا اموال ضامن هم توقیف می‌شود؟
اگر بدهی وارد مرحله قانونی وصول شود و ضامن نیز براساس قرارداد مسئول باشد، امکان اقدام نسبت به اموال قابل توقیف او وجود دارد.
برای مثال ممکن است موارد زیر مورد اقدام قرار بگیرند:
- موجودی حساب
- بخشی از حقوق
- خودرو
- ملک غیرمشمول مستثنیات دین
- سایر اموال قابل توقیف
البته بخشی از اموال ضروری فرد می‌تواند مشمول مستثنیات دین باشد و امکان توقیف آن‌ها محدود باشد.
ضامن فقط اقساط عقب‌افتاده را می‌دهد یا کل وام را؟
این موضوع کاملاً به قرارداد بستگی دارد.
گاهی بانک در ابتدا فقط چند قسط عقب‌افتاده را مطالبه می‌کند، اما در بعضی قراردادها ادامه عدم پرداخت می‌تواند باعث شود مانده بدهی نیز قابل مطالبه شود.
مطالب مرتبط: سفته الکترونیکی برای وام چیست و چگونه تهیه می‌شود؟
همچنین ممکن است مبلغ مطالبه‌شده شامل موارد زیر باشد:
- اصل بدهی
- سود قراردادی
- وجه التزام تأخیر
- هزینه‌های اجرایی
بنابراین مسئولیت ضامن الزاماً محدود به همان یک یا دو قسط عقب‌افتاده نیست.
آیا جریمه دیرکرد هم از ضامن گرفته می‌شود؟
اگر ضامن در قرارداد نسبت به تعهدات ناشی از تأخیر نیز مسئول شده باشد، ممکن است مبلغ مطالبه بانک بیشتر از اصل قسط باشد.
در چنین شرایطی بهتر است ضامن از بانک ریز بدهی و نحوه محاسبه مبلغ را دریافت کند تا مشخص شود چه میزان مربوط به اصل تسهیلات و چه مقدار مربوط به سایر هزینه‌هاست.
اگر دو ضامن وجود داشته باشند، بدهی نصف می‌شود؟
نه لزوماً.
اگر قرارداد ضمانت به‌صورت سهم‌بندی‌شده تنظیم شده باشد، ممکن است هر ضامن فقط مسئول سهم مشخصی باشد.
اما در برخی قراردادها مسئولیت ضامنان گسترده‌تر است و وجود دو ضامن به این معنی نیست که بانک حتماً فقط نیمی از بدهی را از هر نفر مطالبه می‌کند.
پس تعداد ضامن‌ها به‌تنهایی کافی نیست و باید متن قرارداد بررسی شود.
آیا بدحسابی وام‌گیرنده روی اعتبار ضامن اثر می‌گذارد؟
ضمانت یک تعهد مالی محسوب می‌شود و بانک‌ها هنگام بررسی وضعیت اعتباری فرد، میزان تعهدات او را نیز در نظر می‌گیرند.
در نتیجه اگر ضمانت وارد وضعیت مشکل‌دار شود یا ضامن مجبور به پرداخت بدهی شود، ممکن است این موضوع در ارزیابی‌های اعتباری بعدی اهمیت پیدا کند.
بنابراین فردی که چند وام مختلف را ضمانت کرده است، باید مجموع تعهدات خود را جدی بگیرد.
اگر ضامن بدهی را پرداخت کند، پولش را چطور پس بگیرد؟
یکی از مهم‌ترین حقوق ضامن این است که پس از پرداخت بدهی، در شرایط قانونی می‌تواند برای دریافت مبلغ پرداخت‌شده به وام‌گیرنده مراجعه کند.
ماده 709 قانون مدنی نیز حق رجوع ضامن به بدهکار اصلی پس از ادای دین را به رسمیت می‌شناسد.
بهتر است ضامن تمام مدارک مرتبط را نگه دارد، از جمله:
- رسید پرداخت
- پرینت حساب
- نامه بانک
- فیش حقوقی شامل کسر مبلغ
- قرارداد ضمانت
- پیام‌ها و توافق‌های مکتوب با وام‌گیرنده
اگر وام‌گیرنده داوطلبانه مبلغ را برنگرداند، ضامن می‌تواند برای مطالبه وجه از مسیر حقوقی اقدام کند.
آیا ضامن قبل از پرداخت می‌تواند از وام‌گیرنده پول بخواهد؟
قاعده عمومی این است که حق رجوع ضامن زمانی ایجاد می‌شود که واقعاً بدهی را پرداخت کرده باشد.
بنابراین صرف اینکه بانک اخطار داده یا احتمال دارد در آینده از ضامن پول بگیرد، معمولاً برای مطالبه همان مبلغ از وام‌گیرنده کافی نیست.
البته اگر میان طرفین قرارداد جداگانه، چک، سفته یا تعهد دیگری وجود داشته باشد، وضعیت می‌تواند متفاوت باشد.
آیا ضامن می‌تواند از ضمانت انصراف دهد؟
معمولاً نه.
بعد از اینکه بانک با اتکا به ضمانت فرد، وام را پرداخت کرد، ضامن نمی‌تواند به‌صورت یک‌طرفه اعلام کند که دیگر مسئول نیست.
تغییر ضامن معمولاً نیازمند موافقت بانک و معرفی تضمین یا ضامن جایگزین است.
حتی اگر رابطه ضامن و وام‌گیرنده خراب شود، این موضوع به‌تنهایی باعث لغو ضمانت نمی‌شود.
اگر وام‌گیرنده فوت کند چه می‌شود؟
فوت وام‌گیرنده به معنی حذف خودکار بدهی نیست.
در این شرایط باید موارد زیر بررسی شوند:
- قرارداد وام
- وجود یا نبود بیمه تسهیلات
- میزان بدهی باقی‌مانده
- وضعیت ترکه
- تعهدات ضامن
بعضی وام‌ها ممکن است پوشش بیمه‌ای داشته باشند، اما نمی‌توان فرض کرد با فوت وام‌گیرنده تمام بدهی به‌صورت خودکار بخشوده می‌شود.
اگر ضامن توان پرداخت نداشته باشد چه می‌شود؟
نداشتن توان مالی باعث از بین رفتن بدهی نمی‌شود.
اگر موضوع وارد مرحله قضایی شود، در بعضی پرونده‌ها امکان طرح اعسار یا درخواست تقسیط وجود دارد.
با این حال وجود حکم تقسیط هم لزوماً مانع تمام اقدامات اجرایی نمی‌شود و وضعیت حقوق و اموال فرد باید جداگانه بررسی شود.
ضامن بعد از اطلاع از عقب افتادن قسط چه کاری انجام دهد؟
بهتر است ابتدا وضعیت وام را دقیق بررسی کند و پاسخ چند سؤال را به دست آورد:
- چند قسط عقب افتاده است؟
- مبلغ بدهی چقدر است؟
- بانک چه اخطاری داده است؟
- چه مبلغی بابت تأخیر اضافه شده است؟
- قرارداد چه اختیاری به بانک داده است؟
سپس بهتر است وام‌گیرنده را به‌صورت مکتوب در جریان قرار دهد و از او بخواهد بدهی را پرداخت کند.
اگر ضامن مجبور به پرداخت شد، تمام اسناد و رسیدها باید نگهداری شوند تا امکان رجوع بعدی به وام‌گیرنده وجود داشته باشد.
قبل از ضامن شدن چه نکاتی را بررسی کنیم؟
مهم‌ترین اشتباه این است که فقط براساس دوستی یا فامیل بودن ضمانت کنیم.
قبل از امضا بهتر است بدانید:
- مبلغ کل وام چقدر است؟
- مبلغ هر قسط چقدر است؟
- مدت بازپرداخت چند ماه است؟
- وام‌گیرنده چه درآمدی دارد؟
- چند ضامن وجود دارند؟
- مسئولیت هر ضامن چیست؟
- آیا قرارداد تضامنی است؟
- آیا جریمه تأخیر شامل ضامن هم می‌شود؟
- آیا گواهی کسر از حقوق ارائه می‌شود؟
بهتر است قبل از امضا از خودتان بپرسید:
اگر وام‌گیرنده از فردا هیچ قسطی ندهد، آیا من توان پرداخت آن را دارم؟
اگر پاسخ منفی است، قبول ضمانت می‌تواند ریسک مالی قابل‌توجهی داشته باشد.
از پشتوانه به راحتی می توانید وام سیم کارت 912 دریافت کنید.
جمع‌بندی
اگر وام‌گیرنده اقساط خود را پرداخت نکند، ضامن ممکن است براساس قرارداد مسئول پرداخت بدهی شود.
بانک می‌تواند متناسب با شرایط قرارداد و مقررات قانونی برای وصول مطالبات از ضامن اقدام کند و در مراحل بعدی امکان کسر از حقوق یا توقیف برخی اموال نیز وجود دارد.
در مقابل، اگر ضامن بدهی را پرداخت کند، طبق قانون می‌تواند در شرایط لازم مبلغ پرداخت‌شده را از وام‌گیرنده مطالبه کند.
بنابراین ضمانت وام را نباید صرفاً یک امضا دانست؛ ضامن باید پیش از قبول تعهد، توان مالی و شرایط قرارداد را با دقت بررسی کند.
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده است و در پرونده‌های مشخص، متن قرارداد و نوع ضمانت باید جداگانه بررسی شود.
سوالات متداول
- اگر وام‌گیرنده یک قسط ندهد، بانک سراغ ضامن می‌رود؟ ممکن است پیگیری از همان قسط اول آغاز شود، اما زمان مراجعه جدی به ضامن به قرارداد و رویه بانک بستگی دارد.
- آیا بانک می‌تواند حقوق ضامن را کم کند؟ در شرایط قانونی بله. در توقیف حقوق، معمولاً برای فرد دارای همسر یا فرزند تا یک‌چهارم و برای فرد فاقد آن‌ها تا یک‌سوم حقوق قابل توقیف است.
- آیا ضامن باید کل وام را پرداخت کند؟ بسته به قرارداد، ممکن است فقط اقساط معوق یا در شرایطی مانده بدهی نیز از ضامن مطالبه شود.